Azerbaycan’ın seçilmiş ilk Cumhurbaşkanı Ebulfez Elçibey’in vefatının 23. yılı

Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecinde Azerbaycan’daki bağımsızlık mücadelesinin öncüleri arasında yer alan Ebulfez Elçibey, sadece ülkesinde değil, başta Türkiye olmak üzere, tüm Türk dünyasında saygıyla hatırlanıyor.

Elçibey, hayatının ülkesinin bağımsızlığı ve Türk dünyasında birliğin sağlanmasına adayan bir lider ve bilge kişilik olarak gönüllerde taht kurdu.

24 Haziran 1938’de Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’nin Ordubad ilinin Keleki köyünde doğan Elçibey, ilkokul ve liseyi Nahçıvan’da okudu, 1957’deAzerbaycanDevlet Üniversitesi Doğu Bilimleri Fakültesi Arap Filolojisi Bölümünü kazandı. Mezun olduktan sonra Mısır’a gönderildi ve orada 1963-1964 yıllarında tercüman olarak görev yaptı.

Mezun olduğu üniversitede akademik kariyerini sürdürmek amacıyla 1965’te ülkesine dönen Elçibey, 1969’da “Tolunoğulları devleti (868-905)” konulu doktora tezini yazdı. Elçibey, 1968-1975 yıllarında Azerbaycan Devlet Üniversitesi Asya veAfrikaÜlkeleri Tarihi Bölümünde öğretim görevlisi olarak çalıştı.

Bu dönemde öğrencilerine Türkçülük ve bağımsızlık duygusu aşılamaya çalışan Elçibey’in faaliyetleri, Devlet Güvenlik Servisinin (KGB) dikkatinden kaçmadı ve gözaltına alındı. 1975’te Sovyetler Birliği karşıtı propaganda yapmak suçundan tutuklandı. Bir yıl 7 ay siyasi tutuklu olarak hapis hayatı yaşadı ve taş ocakları gibi ağır işlerde çalıştırıldı.

Elçibey, hapisten çıktıktan sonra Azerbaycan Bilimler Akademisi Elyazmalar Enstitüsündearaştırmagörevlisi olarak faaliyetini sürdürdü.

1988’de Azerbaycan’da Sovyetler Birliği karşıtı halk hareketi başladı ve Elçibey bu hareketin önderleri arasında yer aldı. Halk hareketi 1989’da Azerbaycan Halk Cephesi (AHC) ismi altında kurumsallaştı ve Elçibey AHC başkanı oldu.

7 Haziran 1992’de yapılan seçimlere AHC adayı olarak katılan Elçibey, yüzde 60,9 oyla Azerbaycan Cumhurbaşkanı seçildi.

Sovyet Rus ordusunu Azerbaycan’dan çıkardı

Elçibey, seçildikten hemen sonra milli devlet kurma yolunda adımlar attı ve Sovyet Rus ordusunu Azerbaycan’dan çıkararak milliordukurdu.

Ülkenin milli parasını bastırarak Sovyet paralarını devreden çıkarttı. Elçibey’incumhurbaşkanlığıdöneminde Kiril alfabesinden Latin alfabesine geçildi.

Üniversiteye giriş sınavlarında test yöntemi uygulanmaya başlanması Elçibey’in yaptığı en önemli reformlar arasında gösteriliyor.

İlk yurt dışı ziyaretini Türkiye’ye gerçekleştirdi

Ebulfez Elçibey, cumhurbaşkanlığı döneminde Türkiye ile yakınlaşmayı, Azerbaycan dış politikasının önceliği haline getirdi.

Cumhurbaşkanı seçildikten sonra ilk yurt dışı ziyaretini 24-27 Haziran 1992’de Türkiye’ye gerçekleştiren Elçibey, TBMM’de yaptığı konuşmada, takip ettiği yolun “Mustafa Kemal’in yolu” olduğunu vurguladı.

Anıtkabir’e yaptığı ziyarette de hatıra defterine, “Ey büyük Türk, büyük komutan. Sizi ziyaret etmekle kendim ve milletim adına onur duydum. Senin askerin Elçibey” ifadelerini yazdı.

Elçibey’in cumhurbaşkanlığı, Ermenistan’ın Karabağ’a düzenlediği saldırılar ve iç karışıklıklar nedeniyle uzun sürmedi.

Haziran 1993’te Albay Suret Hüseynov’un Gence’de isyan çıkarması üzerine ülkede içsavaştehlikesi doğdu ve Elçibey bu durumu önlemek için görevini bırakarak doğduğu Keleki köyüne gitti.

22 Ağustos 2000’de GATA’da hayatını kaybetti

Elçibey yaklaşık 4,5 yıl Keleki’de yaşadıktan sonra 1997’de Bakü’ye döndü ve artık siyasi partiye dönüşen Azerbaycan Halk Cephesi Partisi genel başkanı olarak mücadelesi sürdürdü.

Yaşamının son dönemlerini ağır hastalıkla mücadele ederek geçiren Elçibey, 22 Ağustos 2000’de tedavi gördüğü Gülhane Askeri Tıp Akademisi Hastanesinde hayatını kaybetti.